Monday, January 12, 2026

Dhandhanggula


Watak Tembang Dhandhanggula yaitu bersifat universal dan luwes serta merasuk hati. Maksudnya adalah Tembang Dhandhanggula ini dapat digunakan untuk menuturkan kisah suka maupun duka dalam kehidupan manusia. Tembang Dhandhanggula memiliki Guru Gatra: 10 baris setiap bait (Artinya tembang Dhandhanggula ini memiliki 10 larik atau baris kalimat).

Guru Wilangan Tembang Dhandhanggula yaitu: 10, 10, 8, 7, 9, 7, 6, 8, 12, 7 (Artinya baris pertama terdiri dari 10 suku kata, baris kedua berisi 10 suku kata, dan seterusnya). Dan Guru Lagu Tembang Dhandhanggula yaitu: i, a, e, u, i, a , u, a, i, a (Artinya baris pertama berakhir dengan vokal i, baris kedua berakhir vokal a, dan seterusnya).

Tembang Dhandhanggula

Yogyanira kang para prajurit
Lamun bisa samiyo anuladha
Duk ing nguni caritane
Andelira sang Prabu
Sasrabau ing Maespati
Aran Patih Suwanda
Lelabuhanipun
Kang ginelung tri prakara
Guna kaya purun ingkang den antepi
Nuhoni trah utama.

Artinya:
Sepantasnya para prajurit
Hendaknya bisa mencontoh
Seperti cerita zaman dahulu
Kepercayaan Sang Prabu
Sasrabau di Maespati
Bernama Patih Suwondo
Lelabuhannya
Yang dibingkai tiga perkara
Berguna seperti mau dipegang teguh 
Meniru keluarga utama.


Langkung ana jamane narpati,
nora nana pan ingkang nanggulang,
wong desa iku wadale,
kang duwe pajek sewu,
pan sinuda dening Narpati,
mung metu satus dinar,
mangkana winuwus,
jamanira pan pinetang,
apan sewu wolungatus anenggih,
ratune nuli sima.

Artinya:
Lebih aman zamannya raja,
Tidak ada yang menghalangi,
Orang desa itu biasanya,
Yang mempunyai pajak seribu,
Dikurangi oleh Sang Prabu,
Hanya keluar seratus dinar,
Begitu akhirnya,
Zamannya tidak ada hitungan,
Hanya seribu delapan ratus nilainya,
Rajanya akhirnya hilang.


Salah satu karya sastra yang disebut-sebut menyerupai karya sastra ciptaan Sunan Bonang adalah Kidung Rumekso ing Wengi. Seperti halnya Kidung Bonang, kidung ini merupakan karya sastra berbentuk mantra yang mengandung doa penolak bala.

Berikut ini adalah teks naskah Kidung Rumekso ing Wengi karya Sunan Kalijaga:


Ana kidung rumekso ing wengi
Teguh hayu luputa ing lara
luputa bilahi kabeh
jim setan datan purun
paneluhan tan ana wani
niwah panggawe ala
gunaning wong luput
geni atemahan tirta
maling adoh tan ana ngarah ing mami
guna duduk pan sirno

Sakehing lara pan samya bali
Sakeh ngama pan sami mirunda
Welas asih pandulune
Sakehing braja luput
Kadi kapuk tibaning wesi
Sakehing wisa tawa
Sato galak tutut
Kayu aeng lemah sangar
Songing landhak guwaning
Wong lemah miring
Myang pakiponing merak

Pagupakaning warak sakalir
Nadyan arca myang segara asat
Temahan rahayu kabeh
Apan sarira ayu
Ingideran kang widadari
Rineksa malaekat
Lan sagung pra rasul
Pinayungan ing Hyang Suksma
Ati Adam utekku baginda Esis
Pangucapku ya Musa

Napasku nabi Ngisa linuwih
Nabi Yakup pamiryarsaningwang
Dawud suwaraku mangke
Nabi brahim nyawaku
Nabi Sleman kasekten mami
Nabi Yusuf rupeng wang
Edris ing rambutku
Baginda Ngali kuliting wang
Abubakar getih daging Ngumar singgih
Balung baginda ngusman

Sumsumingsun Patimah linuwih
Siti aminah bayuning angga
Ayup ing ususku mangke
Nabi Nuh ing jejantung
Nabi Yunus ing otot mami
Netraku ya Muhammad
Pamuluku Rasul
Pinayungan Adam Kawa
Sampun pepak sakathahe para nabi
Dadya sarira tunggal

Hak Cipta © pada Penulis. Tulisan ini telah tayang dengan judul Kidung Rumekso ing Wengi, Mantra Tolak Bala Gubahan Sunan Kalijaga - Sastra.web.id
Kunjungi Sumber: https://www.sastra.web.id/2023/03/Kidung-Rumekso-ing-Wengi.html

No comments:

Post a Comment